Vijf werkgroepen werken aan het verbeteren van de vroegsignalering van problematisch alcoholgebruik op hun domein. Hier vindt u meer informatie over de ambities en activiteiten van elke werkgroep.

Zwangerschap

Onderzoek wijst uit dat alcohol rondom de zwangerschap samenhangt met verminderde vruchtbaarheid, miskramen, vroeggeboorte, een laag geboortegewicht en FAS (foetaal alcohol syndroom). Van geen enkele hoeveelheid alcohol kan met zekerheid gesteld worden dat dit ongevaarlijk is voor het ongeboren kind (Gezondheidsraad). Daarom adviseert de Gezondheidsraad vrouwen om geen alcohol te drinken als ze zwanger willen worden, zwanger zijn of als ze borstvoeding geven, de zogenoemde nulnorm. Ook alcoholgebruik door de vader in de 4 weken voor de zwangerschap wordt afgeraden, omdat dat zorgt voor een verminderde vruchtbaarheid en lagere kwaliteit van het sperma.

In de werkgroep zijn professionals in de geboortezorg vertegenwoordigd van de volgende organisaties: NVOG, KNOV, Nederlands centrum Jeugdgezondheid, Vereniging Arts en Leefstijl, Trimbos-Instituut, Kenniscentrum Kraamzorg en CPZ. De werkgroep wordt mogelijk uitgebreid op basis van inhoudelijke onderwerpen.

De werkgroep Zwangeren stelt zich tot doel om de kennis te vergroten over de aanpak van vroegsignalering van alcoholgebruik binnen de geboortezorg. Onder deze doelgroep vallen de vrouwen die zwanger willen worden, zwanger zijn, de moeders die borstvoeding geven én om de partners van deze vrouwen.

Onze aanpak richt zich op 3 pijlers:

  1. We geven meer inzicht in de onderbouwing van de nulnorm voor professionals en organisaties in de geboortezorg. Daarmee dragen we zorg voor eenduidige communicatie over de nulnorm naar de doelgroepen zoals hiervoor benoemd. We geven extra aandacht aan het bereiken van de vrouwen die zwanger willen worden en hun partners (preconceptiefase), omdat deze groep vaak nog niet in beeld is en bekend is dat ze nog regelmatig alcohol drinkt.
  2. We inventariseren welke interventies, tools en zorgpaden over alcoholgebruik er al zijn voor professionals in de geboortezorg en waar nodig vullen we deze aan. Er wordt een multidisciplinaire werkwijzer opgesteld. We ondersteunen de professionals in hun vaardigheden en tools om vrouwen en hun partners zo vroeg mogelijk te motiveren tot gedragsverandering.
  3. We doen een inventarisatie naar andere lopende projecten die overlappen met ons project of die daar aanvullend op zijn. We onderhouden contacten met deze projecten om waar mogelijk samen te werken.

In een onderliggend project is een nulmeting over de vroegsignalering van alcoholgebruik onder verloskundigen verricht. De uitkomsten van deze nulmeting zijn te vinden in de webshop van het Trimbos Instituut (gratis download).

Voor meer informatie over het thema zwangerschap en vroegsignalering op deze website. Over de werkgroep zwangeren van het SVA kunt u contact opnemen met Angelique Anderson, projectleider bij de Koninklijke Nederlandse Organisatie van Verloskundigen (KNOV).

Jeugd

Vroegtijdige herkenning van alcoholmisbruik en alcoholafhankelijkheid is van groot belang, omdat interventies in een vroeg stadium de beste kansen geven. Alcoholproblemen worden echter lang niet altijd herkend; voordat iemand zijn / haar problemen voor zichzelf en anderen wil erkennen, is men het stadium van preventie doorgaans al ruimschoots gepasseerd. Inzet op vroegsignalering is derhalve essentieel. Deze werkgroep richt zich op vroegsignalering bij jongeren/jong volwassenen op het VO, MBO, HBO en WO.  Signalering kan al plaats vinden wanneer er nog geen sprake is van ernstige problematiek. De jongere heeft in veel gevallen nog een compleet en ondersteunend sociaal netwerk, in sommige situaties echter niet. Jongeren zijn het beste te bereiken via de setting school en de setting vrije tijd.

Visie

Vroegsignalering van problematisch alcoholgebruik en vroegbehandeling zitten aan de ‘voorkant’ van de zorg. De drinker zelf, zorgprofessionals, schoolomgeving/docenten hebben voldoende kennis om signalen van problematisch alcoholgebruik te herkennen en drinkers te motiveren om te veranderen of zorg te zoeken.

Ambitie

De ambitie van het SVA werkgroep JGZ is bijdragen aan het verbeteren van de vroegsignalering bij jongeren/jong volwassenen op het VO, MBO, HBO en WO en het van hieruit verbeteren van begeleiding/hulp. Jongeren onder de 18 jaar drinken geen alcohol en jongeren boven de 18 jaar houden zich aan de norm verantwoord alcoholgebruik.

Het eerste jaar heeft de werkgroep een knelpuntenanalyse gemaakt. Op basis van literatuur en de conclusies uit de knelpuntenanalyse heeft de werkgroep een aantal aanbevelingen gedaan. Deze aanbevelingen zijn uitgewerkt in een plan van aanpak tot het einde van 2021. De werkgroep heeft de volgende acties geformuleerd:

  • Actualiseer de handreiking vroegsignalering alcoholgebruik bij jongeren
  • Zorg voor een goede afstemming tussen de werkgroep jongeren, Gezond School en Helder op School.
  • Analyseer hoe de gegevens van de studentenmonitor en jongvolwassenmonitor gebruikt kunnen worden voor vroegsignalering.
  • Bouw een netwerk op om vroegsignalering uit te breiden naar de doelgroep studenten MBO/HBO/WO en werkenden.

De werkgroep heeft de handreiking ‘Signaleren, screening en kortdurende interventie van risicovol alcoholgebruik bij jongeren’ voor professionals geactualiseerd. Deze handreiking biedt professionals die werken met jongeren (medewerkers van GGD’en, preventiewerkers, scholen) praktische tips, adviezen en informatie over het tijdig signaleren en bespreekbaar maken van vermoedelijk (problematisch) alcoholgebruik. Om professionals te ondersteunen in het dagelijks gebruik van de handreiking zijn speciale werkkaarten ontwikkeld. De handreiking en werkkaarten zijn op deze website te vinden bij Jeugd en alcoholproblematiek.

Voor meer informatie of het volledige werkplan kan contact opgenomen worden met de projectleider: Grea van der Lee via het contactformulier.

Ouderen

Zorg

Werk

Jaarlijks sterven 35.000 Nederlanders door roken, overgewicht of probleemdrinken. Door dit aan te pakken, kan de gezondheid van heel veel Nederlanders verbeteren. De bedrijfsarts heeft hier natuurlijk ook een belangrijke rol in. Daarom ondertekende de Nederlandse Vereniging voor Arbeids- en Bedrijfsgeneeskunde (NVAB) vorig jaar het Nationaal Preventieakkoord. Op het thema alcohol is de NVAB partner in het Samenwerkingsverband Vroegsignalering  Alcoholproblematiek (SVA) en verantwoordelijk voor een project dat zich richt op de werkvloer. Bedrijfsartsen kunnen namelijk een belangrijke bijdrage leveren aan het beschermen van werkenden tegen overmatig alcoholgebruik. Door alcoholproblematiek vroeg te signaleren en zo grotere gevolgen te voorkomen. Of, wanneer er al sprake is van een verslaving, door ondersteuning te bieden.

In de werkgroep zijn verschillende disciplines/functies/partners vertegenwoordigd: bedrijfsartsen, jurist, wetenschappers, ervaringsdeskundigen, HR-adviseur, huisarts, vakbond en werkgevers vertegenwoordiging, preventiewerker IVZ en een Arbeids- en Organisatiepsycholoog.

De werkgroep werknemers/werkgevers richt zich op preventie van problematisch alcoholgebruik van medewerkers. Dit is zinvol omdat een groot deel van de Nederlandse bevolking werkzaam is en de te ontwikkelen interventies daarmee een groot bereik hebben. Daarnaast zijn werkgevers gemotiveerd om inzet te plegen op vroegsignalering alcoholproblematiek, omdat daarmee verzuimkosten bespaard kunnen worden en de kans op alcohol gerelateerde risico’s verminderd.

In het eerste jaar heeft de werkgroep een knelpuntenanalyse gemaakt. Op basis daarvan is een literatuuronderzoek gedaan en een kwalitatief onderzoek bij vier focusgroepen (bedrijfsartsen, leidinggevenden, HR- en vitaliteitsadviseur en werknemers). De conclusies uit deze onderzoeken worden gebruikt bij het ontwikkelen van een toolbox voor bedrijfsartsen en werkgevers die in 2021 wordt ontwikkeld en getoetst zal worden op bruikbaarheid bij een aantal bedrijven.

Inhoud van de toolbox:

  • NVAB-standpunt/leidraad (geupdate)
  • Werkwijzer voor werkgevers en bedrijfsartsen | Signaleren en bespreken vermoeden alcoholproblematiek
  • Bureaukaart (samenvatting van werkwijzer + ‘hulpzinnen’)
  • Infokaart met verwijzingen naar achtergrondinformatie zoals zorgstandaarden, etc.
  • Document met uitleg afkortingen en definities (bijv. ‘problematisch alcoholgebruik, waarom ook drugs)
  • AUDIT en AUDIT-C met instructie
  • ADM-materialen Trimbos (infographic, handreiking en format)

Voor meer informatie over alcohol en werk kunt u contact opnemen met Maddy Blokland.

Vergroot lettertype
Scroll to Top