. . . Handelingsperspectief bij alcoholproblematiek

Het drinken van alcohol is in Nederland breed geaccepteerd onder volwassenen. Alcoholgebruik is echter niet zonder risico. Zo geeft het een verhoogd risico op onder meer ongelukken, psychosociale problematiek, verslaving, kanker, cardiovasculaire ziekten en vroegtijdige sterfte. Daarom is het belangrijk om mensen met een (beginnend) alcoholprobleem tijdig te herkennen en snel effectieve hulp te bieden. Dit is van groot belang bij het terugdringen en voorkomen van alcoholproblematiek. 

“De uitdaging van het behandelen van alcoholproblematiek zit er met name in dat alcoholgebruik zo sociaal-maatschappelijk geaccepteerd is.”

Petra Ooms, huisarts in Amsterdam

Snel naar

Over het SVA

Het Samenwerkingsverband Vroegsignalering Alcoholproblematiek (SVA) staat voor een samenleving waar problematisch alcoholgebruik zo veel mogelijk wordt voorkomen – en als er toch sprake van is, tijdig wordt (h)erkend en behandeld.

Onze aandacht gaat vooral uit naar het bespreekbaar maken van alcoholgebruik. Daarnaast naar het wegnemen van drempels tot hulpverlening, het agenderen van het belang van vroegsignalering bij professionals, vrijwilligers en naasten. Als laatste naar het faciliteren van deze groepen, zodat zij adequaat signaleren en hulp bieden of doorverwijzen.
Lees meer over het SVA


Eerstelijnszorg

De eerstelijnszorg is de zorg waar iedereen terecht kan zonder verwijzing. Een belangrijk contact in de vroegsignalering van alcoholproblematiek. Lees meer over Werkgroep Eerstelijnszorg

Volgens Petra Ooms, huisarts in Amsterdam “is alcohol overal, en is het een onderdeel geworden van de leefstijl.”

Vragen naar het alcoholgebruik van de patiënt is de eerste stap in vroegsignalering. Hoe u dit als zorgprofessional doet zonder veroordelend te zijn, leest u in de handreiking.

Handreiking voor huisarts en POH-GGZ

Om alcoholproblematiek en hiermee gerelateerde psychische klachten in de huisartsenzorg bespreekbaar te maken is deze handreiking ontwikkeld. Doel is om huisartsen en POH-ggz professionals in de praktijk te ondersteunen bij de zorgverlening door alcohol en psychische klachten uit de taboesfeer te halen en bespreekbaar te maken.

Download handreiking


Tweedelijnszorg

De tweedelijnszorg, waaronder ziekenhuizen en de ggz, is een belangrijke vindplaats voor mensen met alcoholproblematiek. Lees meer over Werkgroep Tweedelijnszorg

Volgens Henk-Marijn de Jonge, Maag-, darm-, leverarts in het Jeroen Boschziekenhuis, is alcoholpreventie enorm belangrijk.

“Het maakt écht uit dat je als dokter in je witte jas het alcoholgebruik met de patiënt bespreekt.”

“In het begin kan het heel lastig zijn om alcoholproblematiek te herkennen. Omdat het ontkend wordt, en omdat het soms heel subtiel is.” Volgens Hans Rode, psychiater, “zie je problematisch alcoholgebruik met name aan het veranderend functioneren van iemand. Er is een gedragsverandering waarneembaar.”

Handreiking Implementatie vroegsignalering alcoholproblematiek in ziekenhuizen

Deze gratis handreiking beschrijft de vier stappen om (vroeg)signalering van alcoholproblematiek te implementeren in het ziekenhuis.

Download handreiking

Netwerkaanpak alcoholverslaving ‘inspiratie voor andere ziekenhuizen’

In 2019 startte een project waaraan naast het JBZ ook andere zorgorganisaties in de regio Den Bosch meedoen. Tranzo, onderdeel van de Universiteit van Tilburg, maakte recentelijk een analyse van de bijzondere samenwerking.

Lees verder


Werkgevers/werknemers

Leidinggevenden zijn vaak het beste in staat om problematiek te signaleren. Zij zien en spreken medewerkers op de werkvloer meestal regelmatig. Samen met HR-/vitaliteitsmanagers en vertrouwenspersonen kunnen zij getraind worden in vroegsignalering en gespreksvoering en waar nodig doorverwijzen naar de bedrijfsarts. Lees meer over de Werkgroep Werkgevers/werknemers

“Ik denk dat de bedrijfsarts in de werkrelatie bij uitstek degene is die het onderwerp alcoholproblematiek op de agenda kan krijgen.”

Volgens Gertjan Beens, bedrijfsarts, worden “alcoholproblemen in relatie tot werk én gezondheid vaak onderschat. De impact op beiden kan groot zijn.”

Lees meer over de Werkgroep Werkgevers/werknemers

ADM-Toolbox

De gratis Toolbox Alcohol-, Drugs- en Medicijnbeleid bestaat uit verschillende materialen die werkgevers, bedrijfs- en HR-managers kunnen helpen om een ADM-beleid te maken.

Download toolbox


Geboortezorg

Een verloskundige, verpleegkundige, huisarts, fertiliteitsarts of gynaecoloog kan tijdens een consult in gesprek gaan over de risico’s van alcoholgebruik voor, tijdens en na de zwangerschap.

Lees meer over de Werkgroep Zwangerschap

Toolbox Alcohol & Zwangerschap

Het project Alcoholvrije Start zet zich in voor een alcoholvrije start van kinderen. Het doel hiervan is dat de nulnorm wordt gehanteerd: drink helemaal geen alcohol bij een zwangerschapswens, tijdens de zwangerschap of na de zwangerschap tijdens het geven van borstvoeding. In de gratis toolbox Alcohol & zwangerschap zijn de reeds beschikbare materialen om met cliënten in gesprek te gaan opgenomen.

Download toolbox


Jeugd

Alcoholgebruik van minderjarigen kan herkend worden door ouders, schoolbegeleiders, de jeugd gezondheidszorg (JGZ) en zorgprofessionals van bijvoorbeeld de spoedeisende hulp en de kinderafdelingen van ziekenhuizen. 

Lees meer over de Werkgroep Jeugd

Handreiking en werkkaarten voor Signalering, screening en kortdurende interventie van risicovol alcoholgebruik bij jongeren

Deze handreiking en bijbehorende werkkaarten bieden medewerkers op scholen en intermediairs op andere plaatsen waar jongeren hun vrije tijd doorbrengen (buurthuizen, jongerencentra, uitgaanscircuit, sportverenigingen), handvatten bij de signalering van risicovol alcoholgebruik bij jongeren, het bespreekbaar maken van het signaal met de jongere en het kennen en gebruik kunnen maken van adequate doorverwijs-mogelijkheden bij alcoholproblematiek. De handreiking beschrijft ook een kortdurende interventie voor risicovol alcoholgebruik en doorverwijsmogelijkheden tot zorg.

De handreiking vormt de basis om hulpmiddelen voor professionals te ontwikkelen bij vroegsignalering van risicovol alcoholgebruik door jongeren.

Download handreiking


Ouderen

Alcoholgebruik bij ouderen kan herkend worden door bijvoorbeeld naasten in de sociale omgeving, of op het werk en door eerste- en tweedelijnszorgverleners. Hier vindt u twee alcoholinterventies voor ouderen.
Lees meer over de Werkgroep Ouderen

Alcohol & de ouderen van Mirro

Beoordeling: Goed online zelfhulpaanbod
Beoordelaar: Toolkit e-mental health (Trimbos-instituut)
Omschrijving: Alcohol & ouderen is een module aangeboden door Mirro en ontwikkeld door Brijder. De module helpt inzicht te krijgen in het eigen gebruik van alcohol en het effect daarvan op de lichamelijke gezondheid, het dagelijks leven en de psychische gezondheid. De module omvat elementen zoals een kennistest, een alcoholdagboek, slaapdagboek en andere oefeningen.
Meer informatie: Mirro » Alcohol en ouderen

Moti55

Beoordeling: Goed onderbouwd
Beoordelaar: CGL Loket Gezond Leven
Omschrijving: Moti55 is een interventie ontwikkeld voor ouderen (55+) met (beginnende) problematiek rondom alcoholgebruik. Het doel is het minderen of hanteerbaar maken van het alcoholgebruik van deelnemende 55-plussers. De interventie omvat twee tot 4 individuele bijeenkomsten waarbij er voorlichting wordt gegeven over alcohol, inzicht in het eigen gebruik wordt gecreëerd en het probleem wordt geïnventariseerd.
Meer informatieMoti55

Zelfhulp

Op allesoverdrinken.nl vindt u een overzicht van testen, apps en programma’s die kunnen helpen met het veranderen van het alcoholgebruik. Gratis en anoniem.

Ga naar allesoverdrinken.nl

Vergroot lettertype
Scroll to Top