. . . Alcohol en werk | Informatie voor organisaties

Alcohol en werk | Informatie voor organisaties

Het effect van alcoholgebruik door werknemers kan merkbaar zijn op het werk. Bijvoorbeeld in de vorm van verzuim, productiviteitsverlies en ongewenst gedrag. In sommige sectoren kan alcoholgebruik zelfs tot gevaarlijke situaties leiden, zoals in transport of gezondheidszorg maar ook als er gewerkt wordt met machines of gevaarlijke stoffen. Werkgevers én werknemers hebben er voordeel van als problemen door alcohol gezien, aangepakt en voorkomen worden. Met een Alcohol-, Drugs- en Medicijnbeleid kan een bedrijf of instelling dit organiseren.

Ben je op zoek naar praktische materialen? Ga naar de Toolbox Alcohol, Drugs en Medicijnbeleid.

Wanneer is alcoholgebruik onder werkenden een probleem?

Alcoholgebruik is volgens een definitie van het Nederlands Huisartsen Genootschap problematisch als het leidt tot lichamelijke klachten en/of psychische of sociale problemen. Een problematisch drinkpatroon verhindert (bovendien? daarnaast?) een  adequate aanpak van andere problemen. Een veelgebruikte vragenlijst om drinkgedrag in kaart te brengen,  spreekt over ‘riskant alcoholgebruik’. Er is sprake van  riskant alcoholgebruik als iemand zijn afspraken niet na komt, geregeld spijt heeft van het alcoholgebruik of van anderen het advies krijgt om minder te drinken. Van alle werkende Nederlanders is 17% een riskante drinker. Dit betekent dat ongeveer 17 van de 100 werkenden problemen ondervinden door hun drinkgedrag. Dat kan invloed hebben op het werk.

Gevolgen voor het werk

Problematisch of riskant alcoholgebruik heeft gevolgen voor de werkgever: onveilige situaties, reputatieschade, en extra kosten. Alcoholproblematiek is een belangrijke oorzaak van productiviteitsverlies: mensen die riskant drinken verzuimen vaker en doen hun werk minder snel of minder goed. Dat speelt niet alleen als ze onder invloed aan het werk zijn maar ook als ze minder fit zijn door alcoholgebruik de dag ervoor of in het weekend. Er gaan in Nederland bijna 3,5 miljoen werkdagen per jaar verloren door alcoholgebruik. Dat kan zijn door direct verzuim (ziekmeldingen) of door indirect verzuim (als het werk minder goed of minder snel wordt gedaan). De totale kosten van verzuim door alcohol werden in 2018 geschat op 1,3 – 1,6 miljard euro per jaar. Dat blijkt uit een maatschappelijke kosten-batenanalyse (MKBA) van het RIVM uit 2018.

Verschillen tussen sectoren

In sommige sectoren blijkt het alcohol- en drugsgebruik door werknemers hoger dan in andere. Dat laten cijfers uit onderzoek van TNO en het Trimbos-instituut (2022) zien:

  • De horeca, de bouw en de landbouw zijn sectoren waar zwaar en overmatig alcohol gebruik vaker voorkomt dan in andere sectoren.
  • Zwaar alcoholgebruik wordt relatief weinig gezien in de zorg en in de bestuurlijke sector. Overmatig alcoholgebruik komt het minst voor in de zorg.

Het belang van vroegsignalering in de werkomgeving

Hoe eerder op de werkvloer duidelijk is dat een werknemer kampt met problemen door alcohol, hoe eerder de juiste aanpak en hulp ingeschakeld kan worden. Dat voorkomt lichamelijke en psychische schade bij de werknemer. Maar ook komt het de sfeer, de sociale en fysieke veiligheid en de productiviteit op de werkvloer ten goede.

Producten en informatie voor organisaties

Overzicht organisaties ADM-vraagstukken

Als werkgever draagt je zorg voor de gezondheid, veiligheid en het…

Training ADM-beleid voor vroegsignalering alcoholproblematiek op de werkvloer

Medewerkers die (veel) teveel alcohol, drugs en/of medicijnen gebruiken, lopen risico’s.…

Toolbox Alcohol-, Drugs- en Medicijnbeleid (ADM-toolbox)

Gezonde werknemers en veilig werken. Een ADM-beleid draagt hieraan bij. Wij…

Werkwijzer Vroegsignalering alcoholproblematiek op het werk voor medewerkers, werkgevers en bedrijfsartsen

Deze werkwijzer is een praktisch hulpmiddel voor werkgevers, bedrijfsartsen en medewerkers…

Infographic Alcohol, drugs, medicijnen en werk 2018

In deze infographic staan de meest recente cijfers over alcohol-, drugs-…

Er zijn zijn geen beoordeelde interventies die specifiek ontwikkeld zijn voor werknemers. Wel zijn er verschillende beoordeelde interventies voor volwassenen.

  • ABS-artsen toolkit (KNMG): Problematisch middelengebruik en verslaving* komen overal voor. Ook onder artsen en andere zorgprofessionals. De ABS-artsen toolkit ondersteunt artsen en organisaties in de zorg bij het creëren van een gezond en veilig werk- en leerklimaat waarin verslaving als ziekte wordt behandeld en problematisch middelengebruik en verslaving bespreekbaar worden gemaakt.
  • Expertisecentrum Alcohol | Alcohol en werk | trimbos.nl
  • Toolkit voor alcoholgerelateerde interventies op het werk (European Workplace and Alcohol): Deze toolkit is een leidraad voor de ontwikkeling en implementering van interventies ter preventie van alcohol op het werk. Het is gebaseerd op bewijsmateriaal en goede praktijklessen die geput werden uit het door DG SANCO opgezette European Workplace and Alcohol”-project. De toolkit is specifiek gericht op hoe werkgevers en zij die met werkomgevingen te maken hebben.

Voor meer informatie over alcohol en werk kunt u contact opnemen met Maddy Blokland.

Scroll naar boven