. . . Zwangerschap en alcoholproblematiek

Alcohol kan ernstige schade veroorzaken bij ongeboren kinderen en kinderen die borstvoeding krijgen. Al voor de zwangerschap is alcohol schadelijk. Daarom is het advies vanaf een zwangerschapswens, tijdens de zwangerschap en gedurende de borstvoedingsperiode geen alcohol te drinken. Dit moet bij iedereen in de samenleving bekend zijn.

Wat is alcoholproblematiek?

Er is geen veilige grens van alcoholgebruik rond de zwangerschap aan te geven. Alcoholgebruik voor, tijdens en na de zwangerschap is problematisch en heeft gevolgen voor moeder en het (ongeboren) kind. Zo is er tijdens de zwangerschap een verhoogd risico op een miskraam, vroeggeboorte, een laag geboortegewicht of ontwikkelingsschade bij de foetus. Alcohol kan ernstige schade toebrengen aan de hersenontwikkeling van het ongeboren kind waardoor onder andere het Foetaal Alcohol Syndroom (FAS) kan ontstaan. Daarnaast heeft alcoholgebruik een effect op de vruchtbaarheid van mannen en vrouwen. Na de zwangerschap kan alcohol via borstvoeding in het lichaam van het kind terecht komen.

Lees meer over de schade van alcoholgebruik gedurende de zwangerschapsperiode.

Het belang van vroegsignalering bij zwangerschap

Door vanaf de kinderwens geen alcohol te drinken kan een maximaal preventief effect bereikt worden voor het ongeboren kind. Alcoholschade bij een ongeboren kind is dus volledig te voorkomen door geen alcohol te drinken als men zwanger wil worden en dit gedurende de zwangerschap en de borstvoedingsperiode vol te houden. Vrouwen die nog wel alcohol drinken terwijl ze zwanger zijn moeten zo snel mogelijk het advies krijgen om te stoppen. Hoe eerder zij stopt des te beter het is.

Er ligt een uitdaging om vrouwen en partners die voor het eerst zwanger willen worden te bereiken met de boodschap dat alcoholgebruik en zwangerschap niet samengaan. Bij een volgende zwangerschap is de kennis over alcohol en zwangerschap (vaak) aanwezig zodat het alcoholgebruik aangepast kan worden als men opnieuw zwanger wil worden.

Hoe kun je alcoholproblematiek herkennen?

Vroegsignalering gaat enerzijds om het herkennen/signaleren van vrouwen en partners die zwanger willen worden (preconceptiefase) en anderzijds om het zo snel mogelijk herkennen van alcoholgebruik tijdens de zwangerschap. Aan deze groepen moet vervolgens zo snel mogelijk het advies gegeven worden: stop met het drinken van alcohol als je zwanger bent of wilt worden.

Verloskundige

Een zwangere vrouw wordt begeleid door een verloskundige. Bij het eerste consult informeert een verloskundige naar het alcoholgebruik en bespreekt de nulnorm. Ook kan de verloskundige ingaan op vragen over alcoholgebruik in het begin van de zwangerschap. De verloskundige monitort eventueel alcoholgebruik bij volgende consulten. Als vrouwen niet kunnen stoppen met drinken, verwijst zij door naar andere zorgprofessionals voor meer intensieve begeleiding tijdens de zwangerschap.

Consultatiebureau

Na de geboorte worden ouders begeleid door het consultatiebureau (JGZ). Tijdens de contactmomenten is er aandacht voor de risico’s van alcoholgebruik, onder andere in relatie tot borstvoeding.

Gesprek en interventie

Een verloskundige, verpleegkundige, huisarts, fertiliteitsarts of gynaecoloog kan tijdens een consult in gesprek gaan over de risico’s van alcoholgebruik tijdens de zwangerschap en het advies geven om te stoppen met drinken. Mocht blijken dat iemand gewend is om te drinken en moeite heeft met stoppen dan kan een interventie worden uitgevoerd. Onderdelen van een dergelijke interventie zijn:

  • Werken aan de motivatie om te stoppen, door kennis te geven over alcoholgebruik voor, tijdens en na de zwangerschap. Het belang van het ongeboren kind wordt hierbij benadrukt.
  • Moeilijke situaties in kaart brengen en het omgaan met trek en terugval.
  • Een stoppen-met-alcoholplan maken met daarin afspraken
  • Evalueren van de afspraken.

Bij een zware alcoholverslaving kan aanvullend worden doorverwezen naar andere zorgprofessionals voor meer intensieve begeleiding tijdens de zwangerschap.

Producten en meer informatie

Vergroot lettertype
Scroll to Top